Motoryzacja w USA i Europie. Dlaczego tak bardzo się różni?

Spis treści

1. Infrastruktura i skala – dlaczego Europa i Ameryka mają zupełnie inne samochody?

1.1 Powierzchnia Europy i USA

1.2 Różnice w infrastrukturze

1.3 Odległość między miastami

1.4 Jak infrastruktura wpływa na projektowanie samochodów?

2. Podejście do projektowania samochodów

2.1 Motoryzacja USA – historia praktyczna

2.2 Europa – luksus dla wybranych

2.3 II wojna światowa zmieniła wszystko

2.4 Różnice w inżynierii

3. Diesel kontra benzyna – różnice w podejściu do paliw

3.1 Diesel – logiczny wybór Europejczyków

3.2 USA – kraj benzyną płynący

4. Samochody hybrydowe i elektryczne – Europa kontra Ameryka

5. Dlaczego samochody z USA są tańsze?

5.1 Import samochodów z USA

6. Podsumowanie

Infrastruktura i skala - dlaczego Europa i Ameryka ma zupełnie inne samochody?

Żeby zrozumieć różnice pomiędzy wyborami klientów z Europy i Stanów Zjednoczonych, należy najpierw spojrzeć na kwestię skali.

Powierzchnia Europy i USA

Stany Zjednoczone mają powierzchnię 9,83 mln km kw., podczas gdy cała Unia Europejska zajmuje zaledwie 4,23 mln km kw. W 2025 r. gęstość zaludnienia Stanów Zjednoczonych wynosiła 38 osób na km kw., podczas gdy w Unii Europejskiej było to 110 osób na km kw. Już same te liczby pokazują nam, że jeżeli przeciętna europejska rodzina ma 2 samochody, to jednocześnie ma do dyspozycji mniej miejsc parkingowych, które zazwyczaj mają mniejsze rozmiary niż te w USA.

Różnice w infrastrukturze

Druga kwestia to infrastruktura drogowa. Amerykańskie miasta rozwijały się niemal równolegle z rozwojem motoryzacji. To sprawiło, że nawet w centrach dużych miast są drogi o szerokości europejskich autostrad. Jednocześnie same amerykańskie autostrady są bardziej przepastne niż te europejskie. Tymczasem kiedy motoryzacja zawitała do Europy, to musiała się zmierzyć z wąskimi uliczkami dużych miast, które rozbudowywały się przez stulecia. Ten problem doskonale widać np. w małych włoskich i hiszpańskich miasteczkach, gdzie często dochodzi do sytuacji, że dwa SUV-y mają problem, żeby się wyminąć.

Odległości między miastami

Gęstość zaludnienia mówi nam o jeszcze jednej kwestii, a mianowicie o odległościach między miastami. Podczas gdy w Europie dystanse są niewielkie, w Stanach Zjednoczonych podróż z jednego dużego miasta do drugiego potrafi trwać nawet dwa dni, nie wspominając o przemieszczaniu się pomiędzy stanami. Według danych serwisu Trusted Choice przeciętny amerykański kierowca pokonuje średnio ok. 21 880 km, podczas gdy średnia unijna jest szacowana na nieco ponad 11 tys. km. Jednocześnie są kraje, które dorównują Amerykanom - np. Niemcy i Słowacy.

Najważniejsze różnice pomiędzy infrastrukturą USA i Europy:

• powierzchnia USA to 9,83 mln kw., a Europy - 4,23 mln kw.;
• gęstość zaludnienia w USA wynosi 38 osób na km kw., podczas gdy w Europie to 110 osób na km kw.;
• przeciętny amerykański kierowca pokonuje średnio ok. 21 880 km, a średnia unijna wynosi 11 tys. km;
• duże miasta w Europie są położone bliżej siebie i mniejsze od amerykańskich;
• drogi w USA są długie, szerokie, z niewielką ilością skrzyżowań, zjazdów i zakrętów;
• w Europie sytuacja jest odwrotna, a kierowcy częściej muszą wykonywać manewry przyspieszania, hamowania i skrętu.

Jak infrastruktura wpływa na projektowanie samochodów?

Wszystkie powyższe czynniki prowadzą do tego, że Amerykańskie samochody osobowe mogą, a nawet powinny być większe i długość przekraczająca 5 m nie robi na nikim wrażenia, do tego powinny mieć niskoobrotowe silniki, dobre wyciszenie, komfortowe wnętrze i zawieszenie.

Z kolei europejskie auta muszą być lekkie, kompaktowe i odznaczać się doskonałymi właściwościami jezdnymi. Choć Europejczycy cenią sobie komfort, to często schodzi on na dalszy plan, ponieważ użytkownicy zwracają większą uwagę na kwestie praktyczne i to, czy samochód da się łatwo zaparkować w mieście.

Podejście do projektowania samochodów

Zarówno motoryzacja w Europie, jak i w USA startowały mniej więcej w tym samym czasie. Jednak zastosowano dwa różne podejścia. Dla przeciętnego Europejczyka zakup pojazdu przez długi czas pozostawał tylko w sferze marzeń. Auta były domeną bogatych, czego najlepszym dowodem jest pierwszy Mercedes, na którego mogli sobie pozwolić tylko nieliczni.

Motoryzacja USA - historia praktycznego podejścia

Henry Ford, który w 1913 r. rozpoczął produkcję samochodu Ford Model T, od samego początku wychodził z założenia, że auto ma być przeznaczone dla mas. Łatwiejszy dostęp do motoryzacji oznaczał szybszy rozwój gospodarki, ponieważ mobilność jest kluczem do rozwoju. Model T miał być:

• trwały,
• prosty w budowie i tani w eksploatacji,
• odporny na kiepskiej jakości drogi,
• łatwo dostępny.

Europa - luksus dla wybranych

W Europie bardziej niż dostępność i skala liczył się postęp technologiczny. Samochody były droższe, ale też bardziej zaawansowane technologicznie. Europejskie firmy mogły się pochwalić:

• wydajniejszymi silnikami o lepszych osiągach,
• zaawansowanymi zawieszeniami,
• hamulcami tarczowymi,
• lepszymi skrzyniami biegów.

II wojna światowa zmieniła wszystko

Punktem zwrotnym dla europejskiej motoryzacji była II wojna światowa. Kontynent musiał odradzać się ze zgliszczy, a europejscy producenci zmienili swoje podejście do projektowania samochodów. Wynikało to z faktu, że teraz Europa potrzebowała zwiększenia mobilności, ale jednocześnie klienci nie mieli pieniędzy. Dlatego oferta diametralnie się zmieniła. Powstały takie konstrukcje, jak Volkswagen Beetle, Fiat 500, Citroen 2CV i Renault 4CV.

Tymczasem w Stanach Zjednoczonych rozwój motoryzacji był nieprzerwanie napędzany przez wzrost gospodarczy. Samochody stawały się większe, bardziej luksusowe i miały potężne, widlaste silniki, ponieważ benzyna była absurdalnie tania. W latach 50. i 60. różnice były widoczne jeszcze bardziej. Amerykańskie przedmieścia rosły, społeczeństwo się bogaciło i nawet pracownicy fabryk mogli sobie pozwolić na dom i potężnego krążownika szos.

Różnice w inżynierii

Pierwsza połowa XX w. ukształtowała podejście amerykańskich i europejskich inżynierów do projektowania samochodów. Amerykańskie auta projektowano na ramie, podczas gdy w Europie królowały samonośne nadwozia. Ramy są trwalsze i łatwiejsze w naprawie, a nadwozia samonośne - lżejsze i lepsze w prowadzeniu.

Różnice w filozofii projektowania pojawiły się też w silnikach. Amerykanie postawili na duże pojemności i niską moc. Dzięki temu jednostki napędowe są mniej wysilone, bo maksymalny moment obrotowy jest dostępny w niskim zakresie obrotów. Tak zostało do dziś. Na przykład Chevrolet Camaro z silnikiem V8 o pojemności 6.2 l ma maksymalny moment obrotowy na poziomie 881 Nm i jest on dostępny już przy 3600 obr./min. Nawet kryzysy paliwowe nie sprawiły, że Amerykańscy producenci spuścili z tonu.

Europejczycy z kolei postawili na małe pojemności, które osiągają wysokie obroty i większą moc, ale kosztem momentu obrotowego. Do momentu kiedy samochody nie stały się komputerami na kołach, które muszą spełniać wyśrubowane normy emisji spalin, taki przepis również mógł być względnie niezawodny, choć wymagał więcej uwagi w kwestii serwisowania.

Diesel kontra benzyna - różnice w podejściu do paliw

Choć sytuacja w Europie znacząco się zmieniła, to jeszcze kilkanaście lat temu Europejskie Stowarzyszenie Producentów Samochodów (ACEA) podawało, że samochody z silnikiem Diesla stanowią na naszym kontynencie ponad 50 proc. rynku. Tymczasem w USA to zaledwie 2 do 3 proc. łącznej sprzedaży. Z czego wynika różnica w podejściu do paliw kopalnych?

Diesel - logiczny wybór Europejczyków

Przez długi czas silniki Diesla kojarzyły się przede wszystkim z samochodami użytkowymi. Miały je przede wszystkim ciężarówki i ciężki sprzęt budowlany. Jednak z czasem konstrukcja została ucywilizowana, a kwestie ekonomiczne sprawiły, że ten rodzaj jednostek zaczął dominować w Europie. Ceny benzyny w Europie od dekad są wyższe niż w USA. Jeszcze do niedawna ropa była tańsza, a do tego auta z silnikami wysokoprężnymi są bardziej oszczędne, zwłaszcza w długich trasach.

Dopiero po aferze Dieselgate zaczęto demonizować Diesla w Europie i robić pod górkę w kwestii norm emisji spalin i dodatkowych wymagań środowiskowych. Dodatkowo sama ropa stała się droższa od benzyny bezołowiowej, a do gry zaczęły wchodzić samochody hybrydowe i elektryczne. To wszystko przypieczętowało los Diesli, które zostały zepchnięte na margines.

USA - kraj benzyną płynący

Stany Zjednoczone mogły pójść w innym kierunku, ponieważ mają własne złoża ropy naftowej, a do tego benzyna nie jest tak mocno opodatkowana. Silniki V6 i V8 mają lepszą kulturę pracy niż Diesel, są cichsze i bardziej wytrzymałe, a także nie potrzebują turbodoładowania, by mieć lepsze osiągi. Zużycie paliwa nie robi na Amerykanach większego wrażenia, bo cena litra benzyny jest odczuwalnie niższa.

Samochody hybrydowe i elektryczne - Europa kontra Ameryka

Unia Europejska od lat konsekwentnie zaostrza politykę klimatyczną. Pojawienie się nowoczesnych napędów w postaci hybryd i silników elektrycznych było tylko kwestią czasu. Obecnie to właśnie samochody hybrydowe sprzedają się w Europie najlepiej, a elektryki cały czas rosną w siłę, choć dzieje się to w dużej mierze za sprawą rządowych dotacji.

Napędy alternatywne są wybierane nie tylko przez zwykłych kierowców, ale przede wszystkim przez floty, które muszą obniżać emisję szkodliwych substancji, bo w przeciwnym razie płacą kary. Posiadanie odpowiedniej ilości aut z napędem alternatywnym pozwala też zaoszczędzić przy rozliczeniach podatkowych.

Amerykańska motoryzacja rządzi się prawami rynku, a nie dekretami i nakazami. Co prawda są różne programy, które mają promować napędy hybrydowe i elektryczne, ale przeciętny Amerykański kierowca ma większe zaufanie do silników V6 i V8. To dlatego np. w Europie Toyota Camry jest oferowana tylko w wersji 2.5 Hybrid, podczas gdy auta z USA można kupić w wersji z silnikiem benzynowym V6.

W przypadku samochodów elektrycznych dochodzi jeszcze kwestia dużych odległości pomiędzy miastami. Choć to w USA powstała Tesla, która spopularyzowała elektromobilność, a Stany Zjednoczone są odpowiedzialne mniej więcej za połowę sprzedaży aut tej marki, to w ogólnym rozrachunku Amerykanie sceptycznie spoglądają na elektryki. Być może zmieni się to, kiedy do gry wejdą baterie z elektrolitem w stanie stałym, które oferują daleki zasięg i szybkie ładowanie. Na ten moment udział elektryków w rynku USA jest niewielki.

Dlaczego samochody z USA są tańsze?

Kluczem do odpowiedzi na pytanie, dlaczego samochody z USA są tańsze, jest kwestia braku podatku VAT w Stanach Zjednoczonych. Do tego dochodzi fakt, że europejscy producenci mają fabryki i montownie w USA, Meksyku i Kanadzie. Zamiast podatku VAT Amerykanie stosują podatek od sprzedaży, który wynosi tylko kilka procent. Nie ma też opłat za emisje, spalin, pojemność silnika i masę pojazdów.

Oczekiwania klientów również są inne, co wymusza inny model sprzedaży. Podczas gdy w Europie wiele elementów wyposażenia jest dodatkowo płatnych, w USA kupujący auta nie lubią siedzieć godzinami z konfiguratorem. Liczą, że samochód od razu będzie bogato wyposażony.

W wielu krajach Europy, w tym również na polskich drogach często spotyka się samochody ze Stanów Zjednoczonych. Według danych IBRM Samar, w 2025 r. w Polsce na import auta z USA zdecydowało się ponad 43,6 tys. osób, a kraj ten stał się trzecim kierunkiem, z którego Polacy sprowadzają auta. Wszystko przez to, że są one tańsze niż ich odpowiedniki na europejskim rynku wtórnym, nawet jeśli aukcje aut z USA obejmują głównie samochody po wypadku.

Import samochodów z USA

Zainteresowanie importem samochodów z USA sprawiło, że powstało wiele firm, które zajmują się tym w sposób profesjonalny i robią to od lat. Już po upadku żelaznej kurtyny do Polski zaczęły napływać auta z USA. Po upowszechnieniu internetu i ułatwieniu dostępu do światowego łańcucha logistycznego import samochodów ze Stanów Zjednoczonych przybrał na sile.

Sprowadzenie samochodu z USA wygląda następująco:

• należy wybrać pośrednika / brokera, który pomoże znaleźć odpowiednią ofertę, sprawdzić historię samochodu i weźmie udział w aukcji samochodowej w imieniu kupującego;
• po wygranej licytacji kupujący wpłaca pieniądze za samochód, a firma aukcyjna uwalnia pojazd i dokumenty do transportu;
• po dotarciu auta do Europy należy opłacić cło, akcyzę i podatek VAT;
• kiedy samochód znajdzie się w Polsce, trzeba przygotować go do rejestracji (naprawa, wymiana oświetlenia, przeprogramowanie lub wymiana licznika);
• samochód przechodzi przegląd rejestracyjny, właściciel lub pośrednik rejestruje auto, wykupuje ubezpieczenie i gotowe.

Podsumowanie

Różnice pomiędzy amerykańską i europejską motoryzacją wynikają z wielu czynników. Oprócz oczywistego, jakim jest położenie geograficzne i wielkość, są również kwestie historyczne, podejście do urbanistyki oraz transportu jako takiego. Europejska motoryzacja musiała się dostosować do wąskich ulic i krętych dróg, a w pewnym momencie również spuścić z tonu i zamiast stawiać na luksus i innowacje producenci zostali zmuszeni do produkcji tanich i małych samochodów. W tym samym czasie Amerykanie, którzy rozpoczęli swoją motoryzacyjną przygodę od prostego samochodu dla mas, mogli jeździć coraz bardziej zaawansowanymi i luksusowymi autami. To wszystko jeszcze przez wiele dziesięcioleci będzie miało swoje odzwierciedlenie w tym, jak Europejczycy i Amerykanie projektują samochody.